Nie jest to wniosek rewolucyjny, niedorzeczny i radykalny, jeśli się trochę poobcuje z jednym z najnowocześniejszych tego typu urządzonek. A ja właśnie od jakiegoś czasu jestem w bardzo bliskim, codziennym kontakcie z moim nowym HTC Incredible S.

I nie piszę tego wpisu, żeby się pochwalić nową zabawką. Każdy może sobie zarobić 2 tyś. złotych i bez problemu kupić taką słuchawkę. Nie jest to żadne osiągnięcie i żaden powód do dumy.

Piszę, żeby podzielić się z Wami moim kolejnym przeczuciem co do przyszłości.

A jest to przeczucie dość radykalne. Już w niedalekiej przyszłości zniknie cała masa urządzeń codziennego użytku. W dalszej perspektywie czasowej zniknie ich jeszcze więcej. Wszystkie zostaną zastąpione przez niewielkiego, poręcznego, wszechstronnego, pojemnego i szybkiego smartfona.

Oto co zniknie:

• Aparaty fotograficzne – po co komu aparat, skoro telefon robi wysokiej jakości zdjęcia o rozdzielczości 8 Mp i potrafi je obrabiać i upiększać w czasie rzeczywistym.
• Kamery video – po co komu kamera, skoro telefon kręci filmy z rozdzielczością HD.
• Odtwarzacze MP3 – telefon ma to wbudowane.
• Urządzenia do nawigacji GPS – telefon ma to wbudowane.
• Karty kredytowe – już niedługo telefonem będzie można płacić dużo wygodniej niż kartą.
• Kluczyki samochodowe – założę się, że już niedługo samochody zostaną sprzężone z komórką.
• Czytniki ebooków, tablety – po co komu oddzielne urządzenie, skoro ma smartfona. Pojawi się coś w rodzaju większego, wygodniejszego ekranu, którego sercem będzie nasza komórka. Będzie się ją doczepiało do tego ekranu i tyle.
• Taki ekran jak powyżej plus niewielka, bezprzewodowa klawiatura i już mamy coś, co zastąpi laptopa. Laptopy też znikną.
• Podobnie stanie się z dużymi komputerami stacjonarnymi – zostanie sam ekran z doczepianym smartfonem.
• Przenośne konsole do gier – na szybkim smartfonie gra się równie dobrze, więc po co dodatkowe urządzenie.

Oczywiście zostaną wersje powyższych urządzeń przeznaczone dla profesjonalistów. Zostaną lustrzanki, emisyjne kamery, produkcyjne stacje robocze i tym podobne urządzenia specjalistyczne, które normalnym zjadaczom chleba wcale nie są potrzebne.

Generalnie dzięki takiemu super-smartfonowi nasze życie może stać się prostsze. Będzie to jedyny komputer jakiego będziemy potrzebować.

A postęp w tej dziedzinie idzie niesamowicie szybko. Mojego stareńkiego HTC Hero używałem dokładnie rok i byłem zadowolony. HTC Incredible S w porównaniu z nim to rakieta. A za chwilę pojawią się słuchawki z wielordzeniowymi procesorami. Jak myślicie, po co komu takie szybkie smartfony?

Po to, żeby robiły wszystko to, co do tej pory robiło cały szereg wyspecjalizowanych urządzonek.

W końcu ilość kieszeni w naszej odzieży jest mocno ograniczona.

Papierowa książka wciąż trzyma się mocno. Ostatnio nawet jakby mocniej. Z rynku niemieckiego i naszego dochodzą doniesienia o wzroście sprzedaży tradycyjnych książek.

Jednak już w największej na świecie wirtualnej księgarni amazon.com sprzedaż książek zdematerializowanych przegoniła sprzedaż pozycji papierowych. Tam już się zaczęło. Czy i kiedy dojdzie do nas?

No właśnie, mimo swojego entuzjazmu dla ebooków, wcale nie jestem pewien, że dojdzie szybko.

Gdzieś, kiedyś przeczytałem w sieci ciekawy wywiad z Jeffem Bezosem, założycielem księgarni amazon.com. Mówił on o końcu jednej z najdłużej używanych technologii w dziejach cywilizacji zachodu. Technologii druku. Rzeczywiście mało jest u nas technologii, które w nie zmienionej właściwie postaci byłyby używane przez prawie 600 lat.

Świadczy to, moim zdaniem o doskonałości tej technologii. Jeśli przez 600 lat jedna z najbardziej innowacyjnych kultur nie wymyśliła nic nowego w sprawie rozpowszechniania idei – to znaczy, że druk jest technologią optymalną.

Do teraz.

Cyfrowa rewolucja zmienia w tej sprawie wszystko. Ebooki są tańsze w produkcji, mają zerowe koszty dystrybucji, nie niszczą się, nie zjedzą ich mole ani korniki, nie strawi ogień, ani nie pokryje pleśń. Są również bez porównania wygodniejsze w użytkowaniu.

Wyobraźmy sobie wyjazd na długie wakacje z literaturą. Chcemy zabrać na przykład 20 książek, żeby się nimi delektować na plaży pod palmą. Musimy na to przeznaczyć całkiem sporą walizkę. Do pamięci przeciętnego czytnika ebooków zmieści się kilkaset pozycji i całość nawet o jednego grama nie zmieni swojej wagi. Niech mi ktoś powie, że to bez znaczenia.

Poza tym do czytania książek wcale nie trzeba mieć czytnika. Wiele osób czyta je z ekranu smartfona. Sam przeczytałem w ten sposób kilka pozycji i nie straciłem nic z czytelniczej frajdy.

Lista zalet czytania zdematerializowanych książek jest długa i właściwie powszechnie już znana. Można sobie powiększyć czcionkę, można przeszukiwać tekst, można robić notatki na tekście, można całą swoją bibliotekę mieć zawsze przy sobie w kieszeni, można zwolnić półki w domu itd. itd.

Jednak, jak zaznaczyłem na początku, wcale nie jestem pewien, że dematerializacja książek nastąpi szybko i bezboleśnie. W każdym razie na pewno nie tak szybko, jak to poszło z muzyką.

Dlaczego?

Bo przyzwyczajenie jest drugą naturą człowieka. A czytelnicy książek są grupą dużo bardziej konserwatywną niż młodzież słuchająca empetrójek. Poza tym kontakt z książką to kontakt dużo bardziej intymny niż z jakimkolwiek innym medium przenoszącym treść. Nie na darmo książkę zazwyczaj zabieramy ze sobą do łóżka – prywatnego królestwa naszej intymności.

Wielu czytelników ceni w książce nie tylko to, co jest w niej wydrukowane. Liczy się również jej zapach, dotyk, szelest kartek, połysk okładki, ciężar, format. Krótko mówiąc kontakt z książką to dla wielu nie tylko czytanie. To również przeżycie sensualne, zmysłowe i bardzo intymne.

Czy takich czytelników uda się przekonać do plastikowego czytnika, który niczym nie pachnie?

Obawiam się, że nie.

Dlatego uważam, że rynek wydawniczy się podzieli. Książki będą jeszcze długo wydawane i na papierze, i bez papieru. Rynek ebooków będzie systematycznie rósł. Będziemy dostawać do rąk coraz to nowocześniejsze czytniki, ale tradycyjna książka jeszcze długo nie zniknie i jeszcze długo stanowić będzie przeważającą część oferty księgarń.

Ebook ma jednak sporo znaczących wad. Nie wyobrażam sobie dawanie bliskiej osobie w prezencie świątecznym czy urodzinowym ebooka. A ja akurat lubię dawać i dostawać książki w prezencie. Nie wiem czy możliwie jest pożyczanie sobie ebooków. A pożyczanie książek znajomym jest zjawiskiem powszechnym. Nie sądzę by było możliwe istnienie biblioteki książek elektronicznych, tak jak istnieją biblioteki tradycyjne. A był taki czas, kiedy bez biblioteki publicznej nie wyobrażałem sobie życia.

Ebooki mają jednak jedną ciekawą zaletę. Ich produkcja i dystrybucja nic nie kosztuje. Każdy więc może zostać swoim własnym wydawcą. To ogromna szansa dla początkujących pisarzy i dla tych, którzy nie zamierzają swoich książek sprzedawać, tylko chcą je rozdawać za darmo. Tu ebooki z pewnością przyniosą rewolucję. Jest już sporo miejsc w sieci z takimi darmowymi ebookami i są to często pozycje bardzo ciekawe i warte przeczytania.

Tymczasem jednak półki księgarskie uginają się od tradycyjnych książek. Pięknie wydanych, kolorowych, pachnących i kuszących. I nie sądzę, żeby to się szybko zmieniło.

(Inne artykuły z mojej futurologicznej serii znajdują się w kategorii Przewidzenia)

Ostatnio ukazuje się mnóstwo artykułów wieszczących śmierć prasy. Stało się to niemal modne. Co chwilę ktoś o tym pisze, cytując kolejne dane statystyczne pokazujące spadek sprzedaży gazet w Ameryce, w Europie, w Polsce.

Na dziennikarzy padł blady strach. Widmo bezrobocia zajrzało im w przekrwione oczy i ruszyli w miasto szukać wygodnych miejscówek do spania pod mostami i w węzłach ciepłowniczych. Co bardziej zdesperowani napisali płomienne teksty o upadku demokracji, hordach internetowych barbarzyńców i pieniądzach podatników, którzy powinni wspomóc czwartą władzę w trudnych chwilach.

Nie bójcie się, koledzy dziennikarze. Prasa nie zniknie. Internet jest szansą, nie zagrożeniem. Zniknie papier. Za parę lat będzie już służył tylko do tego, do czego jest niezbędny w toalecie. Prasa go już nie potrzebuje.

Nie będę się tu zajmował oczywistościami. Przytoczę je tylko dla porządku.

• sprzedaż prasy papierowej systematycznie spada
• większość tytułów prasy lokalnej w Ameryce (liderze zmian) albo już upadła, albo właśnie pada.
• rośnie czytelnictwo portali newsowych i blogów w Internecie.
• serwisy społecznościowe przejmują część funkcji, które dotychczas spełniała prasa.
• Internet jest szybszy w przekazywaniu newsów, niż jakiekolwiek inne medium.
• wszystko wskazuje na to, że szeroka publiczność nie jest skłonna płacić za “content” newsowy, publicystyczny i ten prezentowany dotychczas w prasie papierowej.
• praktyka wskazuje, że jedyny “content”, za który można żądać kasy to ostra pornografia i fachowe analizy rynkowe. Tylko za to ludzie są skłonni zapłacić w sieci.
• wojna z Internetem jeszcze nikomu nie wyszła na dobre. A paru już próbowało, nawet Bill Gates i Hollywood. Teraz próbuje magnat medialny Rupert Murdoch i też się przejedzie.
• pojawienie się lekkich, poręcznych, przenośnych ekranów z dostępem do sieci (tabletów) jest tylko kwestią czasu (niedługiego czasu).
• zmiany mają tendencję do następowania szybciej, niż ktokolwiek jest w stanie przewidzieć.

Czy to znaczy, że już niedługo nie będzie Wyborczej czy New York Timesa?

Oczywiście, że nie. Wielkie koncerny mediowe nie znikną jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. Bo niby dlaczego? Przeniosą się do Internetu. Już to zresztą robią jedne z lepszym, inne z gorszym skutkiem. Znikną tylko te, które prześpią szansę na zbudowanie swojej obecności w sieci.

Szeroka publiczność dalej będzie czytać swoje ulubione tytuły, tylko w innej formie. Pociągnie to niestety pewne bolesne zmiany. Monstrualne redakcje zostaną mocno odchudzone. Na newsowo-publicystycznym interesie nie będzie się już zarabiać kroci, tylko trochę mniej. Na posadach zostaną tylko ci najlepsi, najlepiej piszący i najbardziej wiarygodni.

Najdłużej utrzymają się kolorowe magazyny dla kobiet. To pozycje nie tylko do czytania i do oglądania, a przede wszystkim do pokazywania. Modny miesięcznik z górnej półki dobrze wygląda w modnym wnętrzu modnej pani.

Pierwsze opuszczą papier gazety komputerowe. Ich klientela dobrze umie posługiwać się siecią i potrafi znaleźć potrzebne jej informacje bez kupowania wydruków. Tym bardziej, że świetnych blogów z dziedziny IT jest zatrzęsienie.

Prasa lokalna nie przetrwa. Zostanie w całości zastąpiona blogami, lokalnymi sieciami społecznościowymi i forami internetowymi. To dużo lepsze rozwiązanie dla społeczności lokalnych.

Tabloidy przetrwają na papierze długo, bo są przeznaczone dla ludzi słabo orientujących się w otaczającej ich rzeczywistości. Jest to też publiczność najbardziej konserwatywna i odporna na zmiany. Ale w końcu one też przeniosą się do sieci (tam już będzie czekał na nie pudelek i je pożre ;-)

Newsy zostaną domeną wielkich korporacji medialnych, bo produkcja tego rodzaju “contentu” jest kosztowna. Trzeba mieć kapitał, żeby móc utrzymać reportera na miejscu zdarzenia. Tak – reportera! Twitter go nie zastąpi. “Dziennikarstwo obywatelskie” jest przydatne i fascynujące, ale na wojnie w Afganistanie, na szczycie w Davos, czy po prostu w Sejmie musi być fachowiec.

I tak koniec końców wszystko stanie się blogiem (rozumianym szeroko, nie jako sieciowy pamiętnik ;-). A wszystkie blogi połączy mechanizm rekomendowania treści wpisany w sieci społecznościowe typu Facebook, Twitter, Digg czy co tam jeszcze.

W ten sposób najważniejszą rzeczą stanie się REPUTACJA autora treści. Nie złoto, nie świetna kadra menadżersko-marketingowa, nie kasa na inwestycje, tylko zapomniana, staromodna i przykurzona REPUTACJA.

Skoro publikowanie i konsumowanie treści w sieci jest darmowe dla KAŻDEGO, to wygrają ci dziennikarze, których szerokie rzesze odbiorców uznają za najbardziej wiarygodnych.

I tego państwu życzę (choć żal mi trochę drukarzy).

(Inne artykuły z mojej futurologicznej serii znajdują się w kategorii Przewidzenia)

Jeśli miałbym powiedzieć kiedy to nastąpi, to z dokładnymi datami miałbym pewien problem. Może za pięć, może za dziesięć lat. Jedno jest pewne: oznaką tego, że telewizja jaką znamy zaczyna się zwijać, będzie pojawienie się pierwszych odbiorników telewizyjnych z pełnym dostępem do Internetu.

Jeśli będzie można kupić telewizory z wbudowaną przeglądarką, gniazdkiem ethernetowym, siecią bezprzewodową i urządzeniem wskazującym zamiast pilota, to znaczy, że już po telewizji.

Ale czy jest to powód do zmartwienia? Wręcz przeciwnie!

Telewizja w momencie swoich narodzin była dokładnie tym samym co radio plus obraz. Przekaz biegł falami radiowymi z anteny nadawczej do anteny odbiorczej, po czym był wyświetlany na ekranie telewizora. Użytkownik mógł albo oglądać jak leci, albo czekać na to, co go interesuje, albo nie oglądać wcale.

Pierwszym przełomem było pojawienie się większej ilości programów i pilota. To całkowicie zmieniło telewizję. Teraz użytkownik nie musiał już czekać na swój ulubiony program. Mógł go szukać przy pomocy pilota na stale wzrastającej liczbie kanałów. Tak zaczęło się wielkie przełączanie, które trwa do dziś.

Systemy pay-per-view, czy video-on-demand niewiele zmieniły w rozwoju telewizji. Prawdziwa zmiana zaszła wraz z pojawieniem się gier video, magnetowidów, a potem odtwarzaczy DVD. Nagle okazało się, że telewizor może służyć nie tylko do oglądania tego, co ktoś nam puszcza. Teraz można było puszczać samemu. To była prawdziwa rewolucja w sposobie postrzegania telewizora.

Teraz ta rewolucja idzie o krok dalej. Telewizja przeniesie się do Internetu. Przeszkód technologicznych już właściwie nie ma. Współczesne telewizory HD to tak naprawdę superszybkie komputery wbudowane w duże ekrany wysokiej rozdzielczości. Jedyne co trzeba zrobić, to trochę podnieść przepustowość sieci, ale to właśnie się dzieje.

Co to zmieni? Czym będzie się różniła telewizja internetowa od tradycyjnej, liniowej telewizji nadającej programy po kolei, jeden za drugim?

“Nienawidzę telewizji. Nienawidzę jej tak bardzo jak orzeszków. Ale nie umiem przestać jeść orzeszków.” (Orson Welles)

• Przestanie być liniowa. Interesującą nas audycję będzie sobie można wybrać dokładnie tak jak dzieje się to w portalu YouTube.
• Zniknie tzw. “oprawa” czyli wszystko to, co leci między poszczególnymi audycjami.
• Znikną tradycyjne kanały telewizyjne, a zostaną tylko marki nadawców, właścicieli praw do contentu.
• Skończy się polityka programowa poszczególnych stacji. Przestanie być ważna ramówka i to, co puszczamy, o której godzinie. Audycje trzeba będzie po prostu udostępnić. To kiedy widz sobie łaskawie kliknie i obejrzy będzie jego sprawą.
• Nadawcy telewizyjni zmienią się w producentów contentu, bo nadawanie nie będzie już potrzebne.
• Wzrośnie znaczenie audycji nadawanych na żywo, zresztą już to widać. Przekazy na żywo to najważniejszy bastion klasycznej telewizji. Ludzie chcą oglądać na żywo sport, wydarzenia polityczne, programy rozrywkowe, czy relacje z ważnych wydarzeń. Filmy, czy seriale można sobie oglądać kiedy nam wygodnie, finał mistrzostw świata w piłce nożnej jest tylko raz na cztery lata.
• Reklama będzie wbudowana w content. Albo jako klasyczne spoty przerywające program, albo jako wyrafinowany “product placement”.
• Dla tych, którzy nie będą chcieli oglądać reklam zostanie wprowadzony system mikropłatności. Niewielka suma do zapłacenia za obejrzenie konkretnej audycji.
• Klasyczna telewizja zamieni się w “telewizjosferę”, czyli ogromne spektrum nadawców wielkich, średnich i całkiem niewielkich. Wszystko na odległość jednego kliknięcia myszką-pilotem.
• Znikną koncesje, pozwolenia, granice i bariery językowe (automatyczni tłumacze). Zostanie tylko prawo autorskie, chociaż najpierw rozegra się o nie wielka wojna.
• Każdy za darmo będzie mógł być nadawcą treści. Już tak jest. Każdy może umieścić w sieci swój materiał video.
• “Telewizjosfera” będzie miała mechanizm rekomendowania contentu. Coś w rodzaju serwisu społecznościowego, który będzie wskazywał użytkownikom, co warto, a czego nie warto oglądać.
• Gwałtownie wzrośnie zapotrzebowanie na dobrej jakości kontent. To zapotrzebowanie zresztą już jest. Dobre filmy, seriale, sport i programy rozrywkowe będą na wagę złota.
• Programy informacyjne stracą na znaczeniu. O wiele ważniejsze stanie się relacjonowanie wydarzeń na żywo i agresywna, wyrazista publicystyka polityczna.
• Mocno zaostrzy się konkurencja pomiędzy contentem profesjonalnym a amatorskim. Już to wyraźnie widać. Wiele osób chętniej ogląda amatorskie klipy video na YouTube, niż profesjonalne audycje w oficjalnych telewizjach. Ta konkurencja wszystkim wyjdzie na zdrowie.
• Wzrośnie pozycja twórców i producentów contentu, zmaleje pozycja nadawców, szefów i inwestorów.

Uf! Ale się rozpisałem.

A co z tego wszystkiego wynika dla twórców, scenarzystów, reżyserów, pisarzy i wszystkich tych, którzy tworzą na potrzeby telewizji?

To znaczy, że idą złote czasy dla twórców. Dobry content będzie najważniejszy, bo mordercza konkurencja w Internecie wymusi to na nadawcach.

Nie jestem tylko pewien, czy nastąpi to za pięć, dziesięć, czy za piętnaście lat. Ale nastąpi.

(Inne artykuły z mojej futurologicznej serii znajdują się w kategorii Przewidzenia)

Przyszłość filmu widzę jasną. I nie mam co do tego najmniejszych wątpliwości. Śmierć kina wieszczono już parę razy. Pierwszy raz gdy wymyślono film dźwiękowy, potem gdy pojawiła się telewizja, ostatnio gdy świat zdobywały gry komputerowe.

I co? I nic. Film cały czas trzyma się mocno. Teraz nawet jakby mocniej.

Podstawowym kłopotem przy kręceniu filmu już od czasów braci Lumiere były pieniądze. Kamera filmowa to urządzenie bardzo kosztowne — tak było kiedyś, tak jest i dzisiaj. Przesuwanie ze stałą prędkością negatywu 35 mm za obiektywem wymaga aparatu ocierającego się o techniczną doskonałość. Czyli drogiego. Do tego kosztowne i skomplikowanie wywoływanie taśmy, montaż, naświetlanie pozytywu, udźwiękowienie — majątek.

Teraz nie ma już tego problemu. Kamerę HD wielkości puszki piwa można kupić w okolicach 1000 dolarów. Do tego szybki komputer z oprogramowaniem do montażu, kolejny tysiąc. Cały ten sprzęt można zmieścić niewielkim studenckim plecaku.

Co to znaczy dla filmu?

To znaczy, że podstawowa bariera została już pokonana. Filmowanie przestało być czynnością ekskluzywną, na którą stać tylko bogatych. Teraz kręcić może każdy. I bardzo dobrze.

Oczywiście eliminacja taśmy filmowej z procesu produkcji ma swoich zdeklarowanych przeciwników, ale zawsze tak było. Pamiętacie narzekanie na zbyt krystaliczny dźwięk płyt CD w porównaniu do winyli? Pamiętacie niedawne utyskiwania na jakość zdjęć z cyfrówek w porównaniu do fotografii analogowej. I winyle i fotografia analogowa odeszły już w pomrokę dziejów. To samo będzie z taśmą filmową.

Jest jednak jeszcze jedna bariera finansowa związana z filmem — kina. Tam wciąż króluje taśma filmowa i projektory oparte na dziewiętnastowiecznej technologii. Ale już niedługo. Coraz więcej kin ma już projektory cyfrowe. Coraz więcej filmów jest z nich wyświetlanych. Dla dużych dystrybutorów (Hollywood!) staje się jasne, że wyeliminowanie kopii światłoczułych z kin da im spore oszczędności. A pamiętajmy, że argument finansowy w dzisiejszym świecie to argument koronny.

Co więc będzie z filmem za 10, 20 lat?

• Będzie coraz więcej dobrych filmów amatorskich i półprofesjonalnych. Główną platformą ich dystrybucji będzie Internet.
• Będzie coraz więcej dobrych filmów z egzotycznych krajów, które do tej pory nie były znane z produkcji filmowej (Azja, Afryka, Europa Wschodnia). Platformą promocji i dystrybucji będzie Internet i telewizja.
• Mimo eksplozji rynku telewizorów wielkoekranowych HD, kina nie znikną. Inaczej się ogląda film samemu w mieszkaniu, a inaczej w pełnej sali kinowej i nie sądzę, żeby ludzie nagle zrezygnowali z tego przeżycia. Poza tym do kina nie chodzi się tylko oglądać filmy.
• Kina oczywiście będą cyfrowe, co mocno wpłynie na urozmaicenie repertuaru (może nawet obniży cenę biletu).
• Seriale i filmy seryjne (takie jak James Bond, Gwiezdne Wojny itp.) staną się jeszcze bardziej popularne.
• Zniknie dystrybucja filmów oparta na nośnikach materialnych — DVD, Blu-ray, wypożyczalnie. Zostanie tylko Internet podpięty bezpośrednio do kina domowego.
• Hollywood jak zwykle będzie zaciekle walczyło z Nowym, a później grzecznie przystosuje się do zmian i znajdzie sposób na zarabianie kroci.
• Filmy trójwymiarowe pozostaną w swojej niszy, nie sądzę, żeby zdobyły większą popularność.
• Kult gwiazd i celebrytów oczywiście będzie rósł i stanie się czymś w rodzaju nowej religii dla mas.

A co z poziomem artystycznym filmów za 10, 20 lat?

To niestety nie zależy, ani od rodzaju kamery, ani od ilości pieniędzy na produkcję, ani od liczby gwiazd w filmie. To zleży od Twórcy. Miejmy nadzieję, że ilość przełoży się tutaj na jakość.

(Inne artykuły z mojej futurologicznej serii znajdują się w kategorii Przewidzenia)